Sake

Cập nhật lúc: 09:22 17/06/2019

  • Tên phổ thông: xake

  • Tên khoa học:Artocarpus altilis

  • Họ thực vật: Họ Dâu tằm (Moraceae)

  • Nguồn gốc xuất xứ: bản địa của bán đảo Mã Lai  và các đảo miền tây Thái Bình Dương

  • Phân bố ở Việt Nam: Trên cả nước

1. Đặc điểm hình thái:

  • Thân, tán, lá:  là cây gỗ có thể cao tới 20 m (66 ft). Các lá to và dày bản xẻ thùy sâu hình lông chim. Tất cả các phần của cây đều có chứa nhựa mủ, một loại nhựa cây có màu trắng sữa, được người ta dùng vào việc xảm thuyền.

  • Hoa, quả, hạt: là loài cây đơn tính cùng gốc, với các hoa đực và hoa cái mọc trên cùng một cây. Các hoa đực ra đầu tiên và sau đó một khoảng thời gian ngắn là các hoa cái, mọc thành cụm hoa dạng đầu, chỉ có khả năng được thụ phấn sau đó 3 ngày. Động vật thụ phấn cho nó là các loài dơi ăn quả thuộc Cựu thế giới trong họPterpopdidae. Quả giả, phức hợp phát triển lên từ bao hoa phình ra và bắt nguồn từ 1.500-2.000 hoa. Chúng được nhìn thấy trên lớp vỏ quả như là các đĩa giống hình lục giác.

​2.Công dụng:

Sake là cây lương thực ổn định tại nhiều khu vực nhiệt đới. Nó được phổ biến ra xa khỏi quê hương bản địa của mình nhờ các thủy thủ Polynesia, những người đã chuyên chở các gốc ghép, cành giâm đi xa trên đại dương. Xa kê chứa nhiều tinh bột và trước khi ăn nó có thể được quay, nướng, chiên, luộc. Khi được chế biến, nó có mùi vị giống như khoai tây hay tương tự như bánh mì mới nướng, vì thế mà có tên gọi cây bánh mì.

Lá Xa kê có tác dụng kháng viêm, kháng sinh, lợi tiểu, trị tiêu chảy, tiểu đường, cao huyết ap, sỏi thận, bệnh gút và viêm gan vàng da. Thí nghiệm trên chuột tại Ấn Độ cho thấy cao khô (chiết bằng cồn 50 độ) của vỏ, lá Xa kê có tác dụng lợi tiểu ở liều 20 mg cao/kg khối lượng cơ thể, nhưng sẽ trở thành chất độc ở liều 80 mg/kg cơ thể. Liều lượng mỗi ngày dùng một lá dạng sắc uống, nhưng do lá có độc nên sau khi uống một tuần thì phải nghỉ một tuần, không được dùng liên tục như uống trà. Có thể dùng lá tươi hoặc là già, lá phơi khô đều được

3. Kỹ thuật trồng sake:

Đất trồng cây sa kê

Cây sa kê có thể thích hợp ở nhiều loại đất trồng khác nhau tuy nhiên tốt nhất là được trồng trên đất phèn giàu dinh dưỡng, thoát nước tốt và tơi xốp.

Kỹ thuật trồng cây sa kê

Nếu cây sa kê cho trái có hạt thì sẽ gieo hạt cho ra cây giống sa kê từ hạt. Còn cây sa kê cho trái không hạt mà chỉ toàn là tinh bột thì nhân giống chủ yếu từ chiết cành. Trong đó phương pháp trồng cây sa kê bằng cách chiết cành được nhiều người lựa chọn. Nếu dùng phương pháp chiết cành nên lưu ý khi bắt đầu trồng cây phải vun mô nâng cao độ cho đất cao khoảng 20 cm, nhằm giúp thoát nước cho bộ rễ cây.Vì cây giống chiết cành nên bộ rễ ban đầu còn kém phát triển, cần chống úng cho cây. 

Lưu ý khi trồng cây sa kê nơi có khí hậu lạnh thì cho trái ít hơn vùng khí hậu nóng ẩm.

Chăm sóc cây sa kê

Tưới nước đầy đủ cho cây sa kê sau khi trồng, có thể dùng thuốc ra rễ giúp cây phát triển nhanh hơn. Sau khi trồng khoảng 25-30 ngày là cây bắt đầu phục hồi, lá bắt đầu nhú ra thì rải thêm khoảng một muỗng cà phê phân lân giúp cây đủ dinh dưỡng.

Sau 3 tháng cây sa kê đã cho nhiều lá mới và chồi non thì bón phân NPK. Có thể bón luân phiên từng đợt cách nhau mỗi tháng bón một lần phân hạt. Nếu cây sa kê phát triển quá cao khó thu hái trái thì có thể cắt hạ thấp tàn, cây sẽ cho thêm nhiều cành thấp với tán lá trải rộng.

Phòng trừ sâu bệnh cho cây sa kê

Trồng cây sa kê gặp bất lợi nhất là lúc gặp trời mưa kéo dài và nắng gắt đột ngột, làm cho các loài rệp dễ tấn công, cần phun thuốc bảo vệ thực vật theo hướng dẫn ngay từ khi cây còn nhỏ.

Thu hoạch
 
Thường hái trái khi đã già nhưng chưa chín, trái thu hoạch không rớt xuống nền đất sẽ lưu giữ được lâu hơn.