Sâm bố chính

Cập nhật lúc: 08:28 19/06/2019

  • Tên phổ thông: Bố chính sâm, Thổ hào sâm

  • Tên khoa học: Abelmoschus Sagittifolius

  • Họ thực vật: Họ Bông (Malvaceae)

  • Nguồn gốc xuất xứ: miền Nam Trung Quốc và các nước Đông dương

  • Phân bố ở Việt Nam: Trên cả nước

1. Đặc điểm hình thái:

  • Thân, tán, lá: Cây thảo cao 0,3-1m. Rễ mập thành củ to bằng ngón tay cái màu vàng nhạt. Lá mọc so le, có cuống dài. Lá ở gốc hình bầu dục không xẻ, lá giữa và lá ngọn xẻ 5 thuỳ hình dải, cuống lá ngắn hơn phiến, có lông.

  • Hoa, quả, hạt:Hoa màu hồng hay nâu đỏ, có pha ít màu vàng, mọc riêng lẻ ở nách lá. Quả hình trứng nhọn, có 5 mảnh vỏ phủ lông ở cả mặt trong lẫn mặt ngoài. Hạt hình thận, màu nâu.

​2.Công dụng:

Vị ngọt nhạt, có chất nhầy, tính bình; có tác dụng bổ mát, nhuận phế, dưỡng tâm, sinh tân dịch; sao với gạo thì tính ấm bổ tỳ vị, giúp tiêu hoá, thêm mạnh sức. Ở Trung Quốc, người ta xem rễ, lá như có tác dụng tư âm thanh nhiệt, bài nung bạt độc.
Trước đây, Hải Thượng Lãn ông dùng rễ Sâm bố chính phối hợp với các thuốc khác để chữa bệnh ho, sốt nóng, gầy mòn.

Hiện nay, nhiều người dùng nó làm thuốc bổ, thông tiểu tiện, điều kinh, chữa được bệnh sốt, bệnh phổi và bạch đới. Dùng ngoài lấy lá và hoa xát chữa ghẻ ngứa.

Ở Trung Quốc, rễ và lá dùng chữa lao phổi, ho do phổi khô, sản hậu tiện bí, thần kinh suy nhược, mụn nhọt sưng lở. Ngày dùng 6-12g sắc uống, ngâm rượu hoặc tán bột uống.

3. Kỹ thuật trồng sâm bố chính:

Chọn đất và làm đất:
Chọn đất tơi xốp, độ ẩm trung bình, đủ ánh sáng. Làm đất toàn diện, lên luống rộng 70 – 80cm, đủ trồng 2-3 hàng với cự ly 30 x 30 cm theo hình nanh sấu. Bón lót phân chuồng hoai có trộn 2% supe lân theo rạch hay theo hốc nhỏ. 

 Thời vụ làm đất: cuối tháng 12, trồng vào đầu vụ xuân.

 Giống và cách trồng

 - Ươm tạo cây con bằng hạt hay hom cành trên luống hoặc khay vào tháng 10 và tháng 11 để bứng trồng vào tháng 1, 2 năm sau. Nếu có đủ lượng hạt có thể gieo hạt thẳng sau khi đã xửlý bằng cách ngâm nước ấm trong 10 giờ, ủ ẩm trong túi vải khoảng 2 ngày rồi đem trộn với tro bếp và cát mịn rồi gieo theo rạch; phòng chống nấm bệnh, côn trùng gây hại và tránh mưa lớn làm gãy đổ khi cây còn non, yếu. Khi cây đã cứng cáp bứng tỉa để dặm theo mật độ mong muốn.
- Trồng bằng cây con gieo trong bầu: sau khi đã chuẩn bị xong vườn trồng cây, đào hố theo khoảng cách  đã định 30 x 30cm, xé bỏ túi bầu ươm tránh để bị đứt rễ. Đặt cây đứng thẳng rồi lấp đất, ấn đất quanh gốc để giữ cây đứng thẳng. Trồng xong phải tưới nước giữ ẩm ngay cho cây.

Chăm sóc:

- Tưới nước thời gian đầu mới trồng và khi thời tiết khô hạn.
- Làm cỏ, phá váng và diệt trừ sâu ăn lá, đề phòng gia cầm phá hoại.
- Bón thúc nước phân chuồng hoai khi cây đẻ nhánh; nếu không có nhu cầu lấy hạt giống thì nên định kỳ cắt nụ hoa để cây cho rễ củ nhiều và to.

Kỹ thuật thu hái và sơ chế:
- Thu hoạch vào mùa thu, đông.
- Đào rễ, cắt bỏ thân, cạo sạch vỏ ngoài, ngâm nước gạo một đêm, vớt ra làm chín, phơi khô.